Nieuwste blogs

Urban outdoor sardientjes

Straks op de markt op vakantie verse sardientjes kopen en ’s middags klaarmaken op de camping. Glaasje koude witte wijn er bij. Ik kijk er nu al naar uit. Lees alles over vis in de bijbehorende blog: Als er één Voorhouter over de dam is, dan volgt er meer vis.

Seizoen: Kijk op de VISwijzer voor de beste keus. Er zijn MSC-gecertificeerde sardinevisserijen langs de kust van Bretagne (Frankrijk), Cornwall (Engeland) en de Golf van Biskaje.Aantal personen/ stuks: 4 personenBereidingstijd: 20 minuten en minimaal 3 uur stoven

Ingrediënten

  • 500g sardientjes of sprot (met MSC keurmerk)
  • 3 (bio) limoenen
  • 5 sneetjes wit (liefst oud) brood zonder korst
  • 3 tenen knoflook geperst
  • 3 eetlepels milde olijfolie
  • 3 eetlepels fijngesneden peterselie

Aanbevolen dagelijkse hoeveelheid (Voedingscentrum): 250g groenten, 100g vlees, vis of vleesvervanger (2 eieren, 25g noten of 75g peulvruchten).

Bereiden

  1. Maak de sardientjes schoon en klap ze open als een boek open
  2. Leg de visjes in een met koekenpan of vuurvaste schaal met een laagje olie, met de huid naar boven. Gebruik een pan die je ook op de barbecue of open vuur kan zetten.
  3. Rasp de gewassen groene schil van de limoen en snijd het vruchtvlees in partjes.
  4. Verkruimel het wittebrood met de hand of een staafmixer. Meng hier de limoenrasp, de knoflook, de olijfolie en de peterselie door.
  5. Bedek de visjes met de broodkruimels en bak de vis ongeveer 10 minuten op een heet vuur. Totdat de vis net gaar is en de broodkruimels krokant.
  6. Eet lekker Bourgondisch, uit de pan.

visie en missie

Volg mij 🙂

Wil je meer lezen? Door je e-mail adres in te vullen op mijn website, ontvang je automatisch bericht als ik een nieuwe blog heb geplaatst. Dit is ongeveer 1x per maand. Of volg me op Facebook en Instagram.

Als er één Voorhouter over de dam is, dan volgt er meer vis.tttj

Illegale goudvis

Thuis aten we geen vis. Mijn vader had namelijk slechte herinneringen aan vis, omdat mijn oma de vis altijd gaar kookte tot een of andere niet te kauwen droge smurrie met vissmaak. Bovendien heeft een niet nader te noemen familielid een enorme angst voor vissen. Ondanks onze redelijk vrije opvoeding, mochten we daar geen grappen over maken.

Op een dag had ik een goudvis gekregen van een schoolvriendin. Van haar kluisje op school ging hij naar mijn kluisje. Thuis borg ik hem zorgvuldig op in de kast. Ik was bang dat de goudvis zou worden afgewezen, omdat ik namelijk nooit een legale verblijfsvergunning had aangevraagd. Best wel zielig, maar de kast mocht open als ik op mijn kamer was. Op een dag had hij toch het loodje gelegd. Dus heb de vis in de wc gegooid. Nou wil het ongelukkige feit dat er net iemand voor me naar het toilet was geweest en de bak met spoelwater nog niet was volgelopen. Doortrekken ging nog even niet. Terwijl de vis opgebaard lag in de afvoer putje van het toilet, kon ik mooi even andere dingen doen. Waarschijnlijk boterhammen smeren, omdat ik op die leeftijd last had van chronische honger. In ieder geval had ik nooit meer aan die opgebaarde vis gedacht, totdat het hele huis werd opgeschikt door gekrijs. We kijken elkaar verschikt aan. ‘Ooo shoot, de vis’. Ik voel al het bloed uit mijn gezicht wegtrekken.

Het ergste was dat de vis pas na het plassen werd ontdek. De stille oorlog duurde twee dagen. Ik heb moeten praten als Brugman, om er voor te zorgen dat het voor mijn ouders verzwegen werd. Mijn niet nader te noemen familielid had er een trauma bij, maar ook een chantagemiddel, waar ze nog jarenlang op kon teren.

red fish

Vis op tafel

Het tij zonder vis keerde enige jaren later, toen mijn oom een herseninfarct kreeg. Last van te hoge cholesterol bleek een familiekwaal. Het advies was om meer onverzadigd vet te gaan eten. Onverzadigde vetten komen voor in plantaardige producten en vis. Gebruik olijfolie in plaats van boter en vis in plaats van vlees. Het advies is om minimaal een keer per week, bij voorkeur ‘vette’, vis te eten. Dit is bijvoorbeeld, haring, zalm, sardines en makreel.

Visvetzuren zijn goed voor je hart en bloedvaten. Het vermindert de kans op een beroerte. Ook vermindert het de kans om te sterven aan hart- en vaatziekten. Het eten van vis tijdens de zwangerschap bevordert de hersenontwikkeling bij het kind. Visvetzuren helpen mogelijk bij ADHD, dementie of depressie. Ook wordt er gedacht dat het helpt bij aandoeningen als reuma. Hier is nog onvoldoende bewijs voor. Visvetzuren zijn HHA en EPA. Ze vallen onder de ‘omega-3 vetzuren’ of ‘n-3 vetzuren’. Als je geen vis lust, kun je algen eten of capsules slikken op basis van algen. Hier zitten ook omega-3 vetzuren in. Vissen halen het namelijk ook uit algen. Toch is het beter om vis te leren eten, want er zijn aanwijzingen dat er meer stoffen in de vis zitten die zorgen voor de gunstige effecten.

Vissen bevatten ook schadelijke stoffen door milieuverontreiniging, bijvoorbeeld microplastics uit de plasticsoep. Toch wegen deze schadelijke stoffen niet op tegen de gezondheidsvoordelen. Het advies is om te variëren.

(bron: http://www.voedingscentrum.nl)

aid baby cure drug

Vishandel in Voorhout

Over het bovenstaande praat ik met Wim Klok, eigenaar van vishandel de Klok op de Herenstraat in Voorhout. Wim komt uit Katwijk en daar wordt vis er met de paplepel ingegoten. Veel familieleden van Wim komen uit de visserij. Wim heeft gewerkt in de haringhandel. Hij durft wel te stellen dat hij daar bijna alles van weet. Bijzonder aan de winkel in Voorhout is, dat de haring er altijd ter plaatse vers wordt klaargemaakt. Toen Wim de bestaande visboer op de Herenstraat 116a kon overnemen, krabte zijn  Katwijkse vrienden zich achter de oren. De ‘oude Voorhouters’ staan namelijk niet echt bekend om hun voorliefde voor vis. En wat de boer niet kent, dat eet hij niet.

Toch liep de viswinkel goed. In eerste instantie vooral door het culinaire onderbouwde importgedeelte aan de andere kant van het spoor. De harde kern keek met argwaan toe. Ze wisten het niet hoor. Ik zie voor me hoe ze hun nek uitstaken om naar binnen te kunnen kijken. Hoofdschuddend en schouderophalend reden ze voorbij. ‘Is dat wat dan, die nieuwe visboer?’, vroegen ze aan de buurvrouw. Maar die was ook met een boer getrouwd, dus kon het niet vertellen. Nadat de vijftigers werden opgeschrikt door de TV-reclames over cholesterol verlagende margarines en yoghurt, lieten steeds meer mensen hun cholesterol waarde testen. Een voor een werden ze door de dokter doorverwezen naar de visboer. Langzaam maar zeker kwamen ook de ‘oude Voorhouters’ over de drempel bij vishandel de Klok. Daar stonden receptenboekjes en bleek dat je veel meer met vis kunt doen dan koken. Nu is deze groep inmiddels tussen de zestig en zeventig en niet meer uit de winkel weg te denken.

Wim Klok van Vishande de Klok

De Katwijkse vloot

Vissen uit onze eigen streek zijn duurzamer, omdat ze minder ‘foodmiles’ hebben. ‘Ja toch Wim?’ Wim weet dat ik dat graag wil horen, maar zo zit de visbranche niet in elkaar. De tijd dat Katwijk een eigen vloot had, ligt achter ons. Bij gebrek aan een haven, visten de Katwijkers met bomschuiten vanaf het strand. In 1900 bestond de Katwijkse vloot uit 70 schepen. Later werden de bomschuiten vervangen en gingen de Katwijkers gebruik maken van de havens in IJmuiden en Scheveningen. Met binnenvaartschepen werd het vis dan naar Katwijk gebracht. Er werd voornamelijk haring gevangen. Op het hoogtepunt in 1965 bestond de vloot uit 180 schepen. De vissen groeiden in die tijd als kool.  Men zegt dat dit komt doordat Duitsland fosfaten in de Rijn dumpten. Katwijk heeft tot 1990 altijd een visafslag gehad: ‘De Vuurbaak’. Hier werd het vis dat binnenkwam geveild. Inmiddels zijn er van de vloot nog 7 moderne schepen over en wat dagvissers. Vis gaat meestal niet meer via de afslag. Er wordt tegenwoordig op bestelling gevist. Controles en quotums maken het steeds moeilijker om op de Noordzee te vissen.

(Bron: Dick Schaap, ‘Daar gaat dan je investering van 3,5 ton!, De Groene Amsterdammer, 6 juni 2012)

abandoned beach black and white clouds

Vis uit de streek

Uit de Noordzee komt onder andere tong, schol en haring en Hollandse garnalen. Katwijk stond vooral bekend om de haringvisserij. Het meeste komt binnen via havens in Scandinavië. Hollandse garnalen gaan eerst naar Rusland of Marokko om gepeld te worden en komen dan weer terug. Met al die extra foodmiles is er niet echt meer sprake van een streekproduct.  Regionaal -in de Noordzee- gevangen vis heeft hierdoor helaas vaak een véél hogere CO2 voetafdruk dan een in Azië gekweekte zoetwatervis die diepgevroren per containerschip naar Rotterdam is getransporteerd.

Hollandse nieuwe, nieuwe haring of nieuwe maatjes is een beschermde naam. Deze mag alleen gebruikt worden voor haring dat tenminste 16% vet bevat. Dat is de haring die in mei en juni wordt gevangen. Tot en met September mag deze verkocht worden. Wordt de haring voor deze periode gevangen, dan is deze letterlijk nog te mager.

(bron: http://www.voedingscentrum.nl, http://www.goedevis.nl)

architecture bank beach building

Duurzame visvangst

Alle wateren worden leeggevist. En dan hebben we ook nog de bijvangst.  Vissers vissen vaak op één soort. Krabben, schar en babyvissen worden weer teruggegooid. Dolfijnen, schildpadden en vogels behoren ook tot de bijvangst. Hoeveel bijvangst er is, is onbekend. Dit wordt niet bijgehouden. Wel is bekend dat 15 tot 30% van de bijvangst het maar overleeft. Voorheen mocht je de bijvangst terug in zee gooien en diende het als voer voor andere vissen en vogels. Tegenwoordig moet dit aan wal worden gebracht en wordt het vernietigd. Bijvangst kan geminimaliseerd worden door gebruik van andere netten.

Om het leegvissen van de wateren te voorkomen, wordt er steeds meer gebruik gemaakt van kweekvis. De vraag is alleen of dit veel duurzamer is. Kweekvis wordt gevoerd met wilde vis. Andere nadelen van kweekvis zijn het antibiotica gebruik, hormonen, overbemesting en chemicaliën die in het ecosysteem komen. Voor garnalen kwekerijen worden mangrove bossen gekapt.

Er zijn een aantal keurmerken in het leven geroepen, welke de consument informatie geven over de duurzaamheid van vis. Wim vertelt dat de visserij een hele conservatieve branche is, die veel moeite heeft met deze maatregelen. Langzaam maar zeker begint het belang van deze keurmerken wel door te dringen in de visserij. Er worden meerdere keurmerken op vis geplakt. De meeste zijn commerciele uitingen. Er zijn twee keurmerken die echt iets zeggen over de duurzaamheid van de vis en waarop onafhankelijke controles plaatsvinden:

MSC keurmerk: Marine Sterwardship Council. Dit keurmerk  geldt voor wild gevangen vis. Bij dit keurmerk wordt er rekening gehouden met overbevissing en dat het ecosysteem niet wordt aangetast.

ASC keurmerk. Aquaculture Stewardship Council. Deze geldt voor kweekvis. De helft van de vis op de Nederlandse markt is inmiddels van kweekvis. Het heeft als doel de invloed van het kweken van vis op het milieu te verlagen.

fishing sea boat fisherman

VISwijzer

De  VISwijzer geeft aan welke vis waar en wanneer duurzaam is. Bij vishandel de Klok wordt zoveel mogelijk vis ingekocht met het MSC of ASC keurmerk. Wim is bezig om de kleuren van de viswijzer op de kaart te  vermelden. Op deze manier wordt het voor de klant makkelijker om een duurzame keuze te maken. Om de plasticsoep terug te dringen, staat het personeel er niet gek van te kijken wanneer je je eigen bakje meeneemt om de vis in te doen. Je zal niet de eerste zijn. Wie weet komt er binnenkort een speciaal vishandel de Klok herbruikbaar bakje in de aanbieding?

(Bron: http://www.goedevis.nl)

Eet wat de Noordzee geeft en koop ook eens bijvangst

De visserij is niet erg selectief. Dit komt onder andere doordat op de Noordzeebodem allerlei vissoorten door elkaar heen zwemmen. Wat er naast tong en schol in het net zit, wordt bijvangst genoemd. Wanneer wij de onbekendere vissoorten, zoals schar, wijting en grauwe poon meer eten, hoeft er minder hard op tong en schol gevist te worden.

(Bron: http://www.goedevis.nl)

Naast de haring en de zelfgemaakte garnalenloempia’s raad ik de sardientjes aan voor deze zomer. Hierbij een lekker zomers recept voor in de buitenkeuken.

Geniet van de vakantie.

Met de groe(n)ten uit Voorhout

To Maat

Puur voor de bakker, een inspiratiereis naar Bologna

Dit blog is een uitstapje buiten de Bollenstreek, ver voorbij de A44. Voor wie van plan is om op vakantie naar Italië te gaan. Het beste is om aan deze stedentrip te beginnen als je een aantal dagen daarvoor niet meer eet. Hou globaal rekening met het aankomen van één kilo lichaamsgewicht per dag. Ik mag mee met deze inspiratiereis met nog 19 andere bakkers en banketbakkers uit heel Nederland. Een culinaire ontdekkingsreis in het hart van de Italiaanse keuken. Dat spreekt me als liefhebber wel aan!

img_9524

Kinderboek Spaghetti van Menettti

Bologna, komt de spaghetti Bolognese daar niet vandaan? Ik herinner me het kinderboek Spaghetti van Menetti. Ik vraag mijn nichtje van vijf of ik het boek van haar mag lenen. Maar van alle honderden boeken die ze in de kast heeft staan, is ze natuurlijk precies dit boek aan het lezen. Even later, als ze bij mij de poort in loopt, vraagt ze of ze even bij ons in het zwembad mag. Ik glimlach zo vriendelijk als ik kan. Natuurlijk mag dat, ‘maar alleen als ik je boek mag lenen’. Haar vader kijkt me vragend aan. ‘Serieus?’ Zijn glimlach verstijft als hij merkt dat ik bloedserieus ben.

img_9483

Bologna, de vette

Terwijl Menetti in het jaar 1964 begint aan zijn lange en vermoeiende tocht de berg op, naar het stadje Spriet, vliegen wij naar de culinaire hoofdstad. De bijnaam voor deze Noord Italiaanse stad is ‘La Grassa’: ‘De Vette’. Menetti voelde zich ook heel dik toen hij eindelijk aankwam in het stadje bovenop de berg. Maar misschien kwam het wel doordat de mensen in het stadje Spriet zo dun waren. De mensen in Spriet hadden nog nooit zo’n dik mannetje gezien. ‘Wat een rare mensen heb je toch’. Ze begonnen hem uit te lachen en noemden hem ‘dikzak’. Menetti moest ervan huilen. Tja, je wordt niet net als Bologna, zomaar de trots van Italië.

img_9491

Piazza Maggiore

Bijna 80% van de traditionele Italiaanse producten komt uit het Noorden van Italië. Zoals de Parmaham, Parmezaanse kaas, mortadella en balsamico azijn. En natuurlijk vind het gerecht ‘spaghetti Bolognese’, hier haar oorsprong. Het dikke mannetje Menetti wilde graag werken toen hij aankwam in Spriet. Toen hij op het briljante idee kwam om voor die enge dunne mensen in het stadje Spriet heel lang en dun eten te gaan maken, SPAGHETTI, ging zijn verdriet langzaam over in euforie. Menetti bouwde een keuken in zijn tent op de piazza in het stadje. En terwijl de Sprieten nieuwsgierig het stadsplein oplopen, lopen wij via de ‘portici’ (zuilengalerij) naar de Piazza Maggiore, het middelpunt van de stad Bologna. De stad heeft de langste zuilengalerij ter wereld. Dit zijn prachtige arcades, waaronder je overdekt door de stad kunt lopen. In het stadshart komen alle traditionele producten uit de streek al eeuwenlang samen op de diverse markten.

img_9494

Mercato delle Erbe

We lopen naar de Mercato delle Erbe. Dit is een markt in een stoer pand uit 1910 van glas en staal. Ik weet zeker dat de foodhallen in Amsterdam hier hun inspiratie vandaan hebben gehaald bij de inrichting van de oude tramremise. Verse groenten, fruit, brood en vlees en heerlijk geurende koffie. Maar denk erom, na 11 uur geen cappuccino meer. De koffie is het goedkoopste als je hem op zijn Italiaans, staand aan de bar drinkt. De markt is dagelijks geopend vanaf 7 uur. Ik hang echt aan de lippen van de gids en vind het er zo leuk uitzien, dat ik niet kan stoppen met foto’s maken. ‘O, en een vegetarisch restaurant, wat is daar eigenlijk te koop? Gegrilde aubergine, serieus?’ Italianen zijn echte traditionele vlees- en kaaseters. Ze zien dat de wereld om hun heen verschuift naar plantaardig, dus ze proberen ook wat. Maar het zit duidelijk niet in de genen. Snel haast ik me naar de groep, die al twee straten verder is. Blijkbaar was er ergens ijs onderweg, want opeens staan allerlei bakkers een ijsje te eten.

img_9485

Mercato di Mezzo

Na de koffie lopen we via de Piazza Maggiore terug naar de via Calvature, waaraan de Mercato di Mezzo ligt. Dit is de oudste en meest populaire markt, die in de middeleeuwse wijk Quadrilatero ligt. Elke dag geopend vanaf ca. 8 uur. Via deze overdekte markt slingeren we door de straatjes langs traditionele slagerijen, groentestalletjes, viskramen, winkeltjes volgestapeld met kaas en pasta, chocola, snoep en ijs. Vooral dat ijs. Ik kom erachter dat banketbakkers daar oog voor hebben. Steeds opnieuw staat er weer een met ijs in zijn handen. Alle gekochte etenswaren kun je meenemen naar een wijnbar, verstopt in het straatje Vicolo Ranocci. Hier hangt een met de hand geschreven bord buiten met de tekst:

‘chi non beve è passato di stare fuori’

attachment-1-10
Wat er op neer komt dat, als je niet drinkt, je beter buiten kunt blijven. Het barretje staat vol met lange houten tafels. Achter de bar twee kroegtijgers en honderden flessen wijn. Schuif aan, stal je op de markt gekochte gerechten uit en bestel een bijpassende wijn. Laat het smaken!

attachment-1-9

Paolo Atti & Figli

We lopen door naar de straat Via Caprarie. Hier bevindt zich de winkel van Paolo Atti & Figli. Het is de oudste broodbakkerij en pastabereider van de stad (1880). We bezoeken de bakkerij achter de winkel. De bakker laat ons allemaal ingewikkelde gevlochten broden zien. Maar eerlijk gezegd lonkt de vers gemaakte tortelloni (gevuld met o.a. ricotta) en tortellini (meestal gevuld met vlees) in de etalage meer. We proeven twee soorten traditionele Italiaanse cake, de ciambellone cake en de torta di riso. Op de een of andere manier hebben de Italianen altijd wel ergens een gekoelde fles witte wijn onder de toonbank verstopt. Het is 11 uur, dus ik dacht aan nog een bakkie koffie, maar wijn bij de cake… waarom ook niet. Zoals ik al eerder bij de slagerijen zag, bestel je je waren aan de balie en reken je daarna af bij een kassajuffrouw die op een logische plaats in de winkel is gesitueerd. Handig. Op deze manier hoeven de mensen die met het eten bezig zijn, geen geld aan te raken en steeds hun handen te wassen.

img_9508

Een tagliere in Tamburini

Nog even een ijsje voor onderweg voor de banketbakker en we lopen weer verder. Iets terug in de straat, schuiven we aan in antica salsementeria Tamburini, op de Via Caprarie nummer 1. Een combinatie van slagerij, wijnwinkel en restaurant/ proeverij. Hier krijgen we een tagliere vol vleeswaren en kaas. Een mandje focaccia erbij. De bakkers bestellen voor de zekerheid nog een extra flesje wit en een flesje rood. Na het eten vertelt de gids nog iets over de twee torens van de stad. Maar het moment is aangebroken dat ik de informatie niet meer zo goed opneem. Staan ze nou echt scheef?

Tagliere

Taste Bologna

We lopen door naar een keuken van ‘taste Bologna’, waar we een workshop over de typisch Italiaanse broodsoorten Tigelle en Focaccia Recco volgen. Het is warm in de keuken, de wijn is inmiddels naar mijn benen gezakt en naar mijn hoofd gestegen. Ik doe echt mijn best om op te letten. Als de eigenaar van de kookschool me ziet zwoegen, vraagt hij voor de zekerheid nog een flesje wijn. Blijkbaar staat ook hier de wijn onder de toonbank verstopt. We eten er het zelfgemaakte brood met parmaham en mortadella bij tot we niet meer kunnen. De workshops zijn te boeken via Tase Bologna

food kitchen eat cooking
Photo by Pixabay on Pexels.com

Uit eten op het platteland

Terwijl we nog even de door stad struinen voor tasjes en kinderkleding, lopen de banketbakkers nog enkele gelateria af. Na een bezoek aan het Ferrari museum in Modena en een bustocht door het platteland stoppen we tegenover een kersenplantage bij een traditioneel Italiaans restaurant. Tijd voor brood en wijn. Er komen onheilspellende, pikzwarte onweerswolken over het land aandrijven en we schuiven dicht naar elkaar toe, terwijl de serveerster de tafel vol zet met schalen pasta. Een koude wind steekt de kop op en het begint heel hard te regenen. We doen de deuren dicht, bestellen nog wat wijn en kruipen gezellig nog dichter tegen elkaar aan.

people drinking liquor and talking on dining table close up photo

Hoe gaat het met Menetti?

Nu we daar zo gezellig zitten, wordt iedereen nieuwsgierig naar het dikke mannetje Menetti. De Sprieten eten namelijk net zo gulzig van de pasta als wij. Ook bij de Sprieten moet de broeken op de vreethaak en de jurken uitgelegd. Totdat ze zo dik en rond zijn dat ze niet meer door de deuren naar binnen of naar buiten kunnen. Natuurlijk krijgt Menetti daar de schuld van. Maar is het wel de schuld van Menetti? Is het wel de schuld van Coca Cola, Unilever en Mc Donalds? Of hadden de Sprieten zelf ook wat beter op moeten letten? Menetti heeft toch nooit gezegd dat ze het moesten eten? Het was toch hun eigen keus? Wat een domme mensen, die Sprieten!

women s assorted sports bras raising their pink dumbbells

Dokter met vooruitziende blik

Menetti wordt uit de stad verbannen en wij waggelen met een veel te dikke buik naar de bus, terug naar het hotel. Gaan we nog even de stad in, of kruipen we met alle bakkers in één bed en lezen we hoe het verder gaat met de arme Menetti? Wat een feest, het lijkt de Sound of Music wel met het liedje: ‘My favourite things’. En zo lees ik verder. De mensen uit het stadje Spriet gaan naar de dokter. Ze zijn veel te dik geworden en ze willen van de dokter graag een pil om weer dunner te worden. Als er in 1964 internet had bestaan, hadden de Sprieten ontdekt dat er genoeg te vinden is over pillen: cholesterolverlagers, bètablokkers, bloeddrukverlagers….

Maar de dokter in het stadje Spriet was zijn tijd ver vooruit. In plaats van achteraf alle ziektes te onderdrukken met een leven lang medicatie tegen alle complicaties van overgewicht, kiest hij, met zijn moderne geest, voor de doodeenvoudige preventieve methode: minder eten en meer bewegen.

img_9525

FIGO Eataly world

De laatste dag vertrekken we naar FIGO Eataly world, aan de rand van de stad. Dit is als het ware een heel groot museum van alle traditionele producten uit Bologna. Buiten staan de typisch Italiaanse varkens. Binnen is de slagerij. Door de ramen kijken we de slagerij in, waar de mortadella en de prosciutto live gemaakt wordt. De varkens gaan in de trechter en komen er als worst aan de andere kant uit. De varkens lachen, vertelt de bakker, want ze weten gelukkig van niets. Voor de slagerij is een restaurant, waar je de mortadella kunt bestellen en voor het restaurant is de winkel, waar je de worst kunt kopen voor thuis. Naast de mortadella staan de diverse koeienrassen en kun je op dezelfde wijze volgen hoe o.a. het gehakt wordt gemaakt. Daarnaast de Parmezaanse kaas, de balsamico, olijfolie… noem maar op. En ijs. Speciaal voor de banketbakkers denk ik.

snapseed-14

Plan je bezoek

Naast kijken, luisteren en proeven, kun je ook allerlei workshops volgen. Je kunt een tour of een workshop van te voren plannen op Eataly world plan. Wij zijn gestart met een tour, wat ik zelf erg waardevol vond. Als je geen plek hebt voor alle aankopen die je doet, is er aan het einde van de hal een postkantoor. Heel handig, want hier kun je alles wat je koopt naar huis laten sturen. Vooral handig als je alleen handbagage hebt en je niet te veel vloeistoffen mee kunt nemen. Het versturen is best prijzig, net als de producten die er te koop zijn trouwens. Maar wel lekker.

woman in white sleeveless tops holding wine glass

Hele lange spaghetti van Menetti voor thuis

Ik koop de ontzettend lange dunne slierten spaghetti van Menetti in kadoverpakking voor mijn moeder. Speciaal voor de drukke donderdag, als we daar deze week weer aanschuiven voor het wekelijkse familiediner, dat traditiegetrouw bestaat uit spaghetti met The full monty tomatensaus. En een stuk Parmezaanse kaas. Met de veel te lange slierten die niet in mijn handbagage passen, vliegen we terug naar huis. Voorzichtig, want de verkoper heeft me op het hart gedrukt dat ze heel de pan in moeten.

Maximaal genieten, voldoende bewegen en eten met mate

Hoe het met Menetti afloopt is nog even de vraag. Alle bakkers zaten verspreid door het hele vliegtuig. Er wordt nog een poging gedaan om bij elkaar te zitten, zodat ik verder kan voorlezen. Maar de stewardess denkt dat we een grapje maken als we vertellen dat we net twee dagen verkering hebben en straks op Schiphol afscheid moeten nemen. Wil je weten hoe het afloopt, dan zal je het boek zelf verder moeten lezen. Misschien, als je het heel lief vraagt, mag je het boek van mijn nichtje lenen?

Niet vergeten:

maximaal genieten, voldoende bewegen en eten met mate.

Ik heb genoten en ontzettend veel gelachen. Bedankt Sonneveld en bedankt Bregt voor het lenen van je boek 😊

Met de groe(n)ten uit Bologna Italië,
To Maat

Hoe duur is het brood?

Dit blog gaat over de ambacht van dagelijks vers brood. Een verhaal over het voeden van desem en het vlechten van luxe. Ik praat met Wesley Ammerlaan, eigenaar van o.a. Ammerlaan op de Herenstraat. We zitten aan het einde van de middag aan een tafeltje achter de winkel/ bakkerij. Het licht in de winkel is uit, de schappen zijn leeg gekocht, op een kleine restbak voor de voedselbank na. ’s Morgens komen hier broden tot leven in vochtige rijskasten. Er barsten er deeghuiden open wanneer ze ingesneden worden en de oven worden ingeschoten. Nu is er rust. O, nee, toch nog een klant die in de haast van de dag aanklopt voor een broodje. Ze rent de Herenstraat over. Eerst nog snel naar de Groentebroers. Ondertussen opent de winkeldame de deur van de bakkerij en geeft haar nog snel een brood mee.

Hoe duur is het brood
Molen de Eendracht, te Noordwijk, http://www.molendatabase.org, 1703 tot 1922

Ieder dorp zijn eigen molen

Omstreeks 1800 staat in Noordwijk een korenmolen genaamd de Eendracht. Hier wordt het graan voor het brood van Voorhout, Noordwijkerhout en Noordwijk gemalen. Elk dorp had in die tijd zijn eigen molen. Katwijk had de ‘Gretigheid’, Sassenheim de “Speelman”. De Bollenstreek kent nog steeds veel bakkers met een jarenlange geschiedenis zoals Pompe uit de Zilk, Van Maanen uit Katwijk, Bakker de Witt uit Noordwijk, Vermeer uit Lisse en sinds 1957 Ammerlaan uit Voorhout. In de jaren 50 worden de wegen in Voorhout verbreed en worden er wijken aan het dorp toegevoegd. Het aantal scholen en winkels neemt daarmee ook toe. Theo Ammerlaan neemt in die tijd de bakkerij over van bakkerij Lindeboom. Theo komt uit een bakkersfamilie in Bleiswijk, waar de familie Ammerlaan al sinds 1896 een bakkerij runt.

In die tijd had de bakkerij nog geen winkel. Theo Ammerlaan reed, na een nacht lang bakken, met een bakfiets door het dorp. Daar verkocht hij het brood huis aan huis. Later verkocht mevrouw Ammerlaan vanuit het woonhuis brood. Het woonhuis werd langzaam omgebouwd tot een winkel met toonbanken, vitrines en winkelpersoneel.

Hoe duur is het brood
Bakkerij Ammerlaan Voorhout

Het lekkerst is de lucht van versgebakken brood

Wie herinnert zich nog de lucht van vers brood als je na een nacht dansen, drinken en nachtelijke strandwandelingen, thuis kwam uit Noordwijk? Via de Herenstraat slingerden we de Pins Bernardstraat in, achterom naar bakker Ammerlaan. De bakker, was net begonnen met het afbakken van het groot brood. De ingrediënten voor het klein brood stonden klaar in de kuipen, klaar om te kneden. De croissants werden uitgezet op platen en in de rijskast gereden. Het is hard werken om voor de zaterdag alles vers in de schappen te krijgen. Ik denk niet dat de bakker op vrijdagnacht altijd even blij was met de beschonken lui uit Noordwijk, die gelokt werden door de geur van vers brood. Gelukkig voor de bakker verhuisde als snel de Road Runner van zijn mobiele snackkar bij de Agnes naar de andere hoek van de Prins Bernardstraat. Voortaan konden we na het stappen een vette bek halen bij Roel.

Hoe duur is het brood
Bakkerij Ammerlaan, Voorhout, omstreeks 1980

Nummertje trekken bij de bakker

Op zaterdag was het ellebogenwerk in de winkel op de Herenstraatnummer 112. Vooraan in de winkel stond een rood apparaat waaruit je een nummertje kon trekken. Kent u hem nog? Op deze manier kwamen de kinderen die op pad waren gestuurd door hun ouders, tussen de volwassenen ook eerlijk aan de beurt. Ik vraag me af of kinderen er tegenwoordig nog steeds op uit worden gestuurd voor een halfje fijn volkoren? Zelf heb ik mijn kinderen nog nooit er op uit gestuurd. Hoogstens naar de buurvrouw om te kijken of daar nog wat brood in de vriezer ligt. Dat zijn trouwens altijd pijnlijke momenten die moeilijk uit te leggen zijn voor iemand die bij de bakker werkt.

Hoe duur is het brood
Het voormalige pand van Bakkerij Ammerlaan op de Herenstraat, maart 2018

De ambacht verhuist naar industrieterreinen

In het lijstje oude streekbakkers misseneen paar namen. Bakkerij Oudshoorn in Warmond, Bakkerij Oomen uit Sassenheim, Bakkerij Freriks uit Lisse. Ben ik er nog een paar vergeten? In 1960 waren er tienduizend Nederlandse bakkerijen, twintig jaar later vijfduizend en nu zijn er minder dan drieduizend over. Het zelfde aantal broden wordt door steeds minder bedrijven gebakken, want Nederlanders zijn niet minder brood gaan eten. Een kleine bakkerswinkel met daarachter een bakkerij lijkt niet meer levensvatbaar. Bovendien hebben veel bakkerijen geen opvolging. Het is lichamelijk zwaar werk midden in de na. Ammerlaan heeft hier gelukkig geen last van. Er is wel opvolging. Ze verhuizen naar het industrieterrein, waar de verse broodlucht zich inmiddels vermengd met de lucht van varkenskarkassen van Van der Mey en de salades van Menken. Het is een ruime en moderne bakkerij van waaruit Ammerlaan aan meerder winkels en horeca kan leveren. De winkel in het dorp verhuist naar een fris nieuw pand. De oude winkel en bakkerij zijn deze week afgebroken.

Hoe duur is het Brood
Wesley Ammerlaan, in de bakkerij in Voorhout, 2016

Wat is een eerlijke prijs voor brood?

Arbo regels zorgen ervoor dat bakkers beschermd worden tegen meelstof, warmte en te veel nachtelijke overuren. Hygiëneregels, milieumaatregelen, hogere loonkosten, calamiteitenplannen en andere verscherpte wetgeving kosten veel geld maar leveren niets op. Dat geld niet alleen voor de bakker, maar ook voor de andere levensmiddelen verwerkende bedrijven. De kosten hiervan worden doorberekend in de producten. Uit de statistiek blijkt dat de gemiddelde prijs die we voor vlees en kaas betalen, door de jaren heen omhoog gaat. Opmerkelijk genoeg blijft de gemiddelde prijs voor brood dalen.

Uit cijfers van het CBS blijkt dat de gemiddelde prijs voor een brood (ongeveer 800g) op dit moment €1,14 is. Sinds de jaren 90 is de prijs van brood niet meer zo laag geweest. In 2008 is de prijs voor brood nog €1,48. Een boerenwit bij de Lidl kost €0,95. Voor dat bedrag kan een bakker niet midden in de nacht zijn bed uit komen. Mensen zeggen het verschil niet te proeven. Haalt de industrie de ambacht in? De traditionele bakkerijen leveren een zware strijd tegen de industrie. Terwijl de broodjuweliers zoals Hartog’s Volkoren en Vlaamsch broodhuis zich niet in deze strijd mengen. Voor een wit brood wordt bij de juwelier moeiteloos €4,05 neergelegd. Het assortiment kenmerkt zich in deze winkels niet door witte bollen, rozijnenbollen en busbroden. Nee, hier liggen broden van 1,5 kg en koop je een stuk per ons of per pond.

pexels-photo-221089.jpeg

Rekenkamer in de klas rekent uit wat een brood kost in maart 2016: Wat kost een brood. een brood bij de ambachtelijke bakker kost in 2016, gemiddeld €2,20. 80% van de mensen koopt het brood van de industrie. Een klein onderzoekje op Facebook leert dat dit niet alleen vanwege de prijs is, maar ook vanwege het gemak.

Wat kost een brood
Wat kost een brood volgens de rekenkamer in de klas.

Waarom hebben we voor brood zo weinig over?

In de Quest 170 van april 2018 wordt uitgelegd hoe we als consument verslaafd zijn geraakt aan ‘aanbiedingen’. De producten die je wilt hebben zijn altijd wel ergens in de aanbieding. Als producten lang in de aanbieding zijn, dan raken we gewend aan de lage prijzen. We kopen het op een gegeven moment niet meer voor minder. De consument bepaalt op deze manier de verkoopprijs. Opmerkelijk is dat de Lidl en de Ikea brood of andere etenswaren onder de inkoopsprijs verkopen. Ze geven het als ware weg. Hiermee willen ze klanten trekken. En tegelijkertijd hopen ze dat diezelfde klant, nu hij er toch is, ook een Billy boekenkast meeneemt of een pak wc papier. De zogezegd ‘multiple store shoppers’, ook wel ‘de shop hoppers’, zijn hiermee eigenlijk altijd duurder uit. Ze worden in de diverse winkels waar de koopjes liggen, blootgesteld aan andere verleidingen, waar ze uiteindelijk iets te vaak voor zwichten.

pexels-photo-704980.jpeg

Gesjoemel met brood

Voor de kleffe kadetten uit de supermarkt wordt palmvet gebruikt. Een goedkoop vet, waar tropische bossen voor worden neergehaald en pandaberen het steeds moeilijker krijgen. Er wordt soja toegevoegd, zodat het wit brood witter lijkt. Ook de teelt van soja gaat ten koste van de natuur. Toevoegingen zorgen ervoor dat het deeg na het kneden snel te verwerken is. Lange rijstijden zijn in de industrie, waar tijd geld is, achterhaald. Alle toevoegingen zijn uitvoerig getest en veilig bevonden. Maar voor de consument lijkt het gesjoemel. Misschien is gesjoemel met levensmiddelen wel wat we in de hand werken, als we geen eerlijke prijs voor ons eten willen betalen.  Jinek heeft in haar uitzending in januari 2018 geen goed woord voor brood over. Het zit vol kleurstof en andere misleidingen. De bakker houdt iedereen voor de gek. Het is gif! Maar ik denk dat het omgekeerde waar is. Vaak genoeg adviseer ik, in de bakkerij waar ik werk, onze klanten om volkorenbrood te eten. Maar ze voelen zich toch beter bij een dubbel donker brood, een koolhydraatarm witbrood, of een speltbrood met bloem in plaats van meel.

pexels-photo-564883.jpeg

5 Redenen, waarom Voorhouters wel naar de bakker gaat

De ‘Voorhouters’, zijn in dit verhaal echte ‘Dwarsdrijvers’. We gaan nog altijd graag naar de bakker voor ons brood. Van alle Ammerlaan winkels verkoopt Voorhout het meest. Zeker op zaterdag zie je nog steeds alle bekende Voorhouters van jong tot oud. Waar de bakkerij inde ’00 nog goed deed aan schaalvergroting, lijkt nu de winkel met daarachter een kleine bakkerij het juist weer goed te doen. De traditionele broden worden dagelijks vers gemaakt in een efficiënte bakkerij op het industrieterrein. Speciale handgemaakte broden worden in de winkel zelf (af)gemaakt. De geur van versgebakken brood trekt ons de winkel in en verslaat de chemische lucht van de Akzo en de koeienstront uit de polder uit. Vijf redenen waarom we nog meer graag naar de bakker gaan:

pexels-photo-919722.jpeg

1 Streekgebonden en duurzame ingrediënten

Volgens de voedingsleer van Michael Pollan, bevat de voeding uit de streek precies de juiste voedingsstoffen die we nodig hebben bij het leven in dit klimaat. Ammerlaan gebruik spelt van Boer Jan van ’t Hul uit Nieuw-Vennep. Deze boer komt uit onze streek en houdt er duurzame landbouwmethoden op na. Spelt is een tarwesoort waar van nature minder gluten in zit. Van spelt kun je net als van tarwe meel maken. De meel kan verder uitgeleefd worden tot bloem. Brood van speltmeel is volkoren en volkoren is het meest gezonde brood.

pexels-photo-821365.jpeg

2 Chateau broden met eigen desem

Een desem bestaat uit een moederdeeg dat soms al jaren oud is. Dagelijks wordt hier vers water en bloem bijgedaan. De bakker pakt hier elke dag wat van af om door de broden te doen. De samenstelling van gisten en bacteriën in de desem, wordt cultuur genoemd. Deze cultuur zorgt voor een luchtig brood en geeft het brood per bakker een eigen karakteristieke smaak. Net als bij wijn en kaas. Elk Chateau zijn eigen wijn en elke bakker zijn eigen desem. De cultuur van het desem is namelijk afhankelijk van het klimaat van de omgeving (temperatuur, Ph, luchtvochtigheid, voeding). Het brood van de ene bakker zal hierdoor zoet en spekkig zijn, terwijl het bij de andere bakker juist fris en zurig is. De ene bakker heeft hierdoor brood met kleine gaten, terwijl het brood een paar kilometer verder op juist grote gaten heeft. Geen watten brood met vlakke fabriekssmaken dus.

3 Gerezen brood is geprezen brood

De lokale bakker, jaagt zijn broden niet via transportbandjes door de rijskasten en bandovens heen. Waar de industrie een efficiënte slag heeft behaald en broden binnen 3 tot 5 uren op de plank heeft liggen, is echt desem brood juist lang onderweg. Na het kneden ligt het rustig te rijzen onder deegkleedjes op de werkbank. Bij Ammerlaan is het desembrood 24 tot 48 uur onderweg. Tijdens de rust (rijs), starten enzymen met afbraak. Enzymen zijn eiwitten die van nature in mensen, planten en dieren aanwezig zijn. Ze knippen zogezegd het zetmeel in het brood in kleine stukjes, waardoor er suiker ontstaat. Het suiker dient weer als voeding voor de gisten in het desem. Het desem vormt hierdoor gas, waardoor het brood luchtig, spekkig en mals wordt.

pexels-photo-745988.jpeg

4 De kunst van het bakken

Het type oven dat gebruikt wordt en de manier van bakken zijn bepalend voor de eeteigenschappen van het brood: de temperatuur die in de oven bereikt wordt, de aanwezigheid van stoom, de beschikbaarheid van de warmte, de tijd die men gaat bakken enzovoort hebben allemaal een invloed op de kruim, de eigenschappen van de korst en op de smaak en het aroma van het brood. De mate waarin gebakken wordt is per dorp verschillend. In vissersdorpen wordt van oudsher lichter gebakken. Hoe lichter, hoe meer vocht het bevat, hoe langer het vers blijft. Op de vissersboten waar men lang onderweg was, was dit handig. In Voorhout houden we van pittig gebakken. Het brood moet een goeie korst hebben. Bovendien is kauwen belangrijk. Daar houden we ons brein jong mee. Wesley bakt in Voorhout op een stenen vloer. De broden worden op de hete vloer gelegd en door warmtegeleiding gegaard. Deze manier van bakken kunnen we in onze huis-tuin-en-keukenoventjes niet benaderen.

5 Handgemaakt en service gericht door de mensen uit de buurt

Een extra knipje, een mooie insnijding, wat extra vulling of andere decoratie. Waar de handen van de bakker het deeg feilloos aanvoelt en het deeg bij het doorslaan niet te veel ontgast. De bakker kan creatief zijn en al zijn liefde en passie kwijt. Goed winkelpersoneel draagt de liefde van de bakker over op de klanten. Bij Ammerlaan werken zo’n 30 mensen, welke allemaal afkomstig uit de streek. Het is zwaar werk bij de bakker. Het zijn de mensen uit de buurt die met liefde in de nacht ambachtelijke broden aan het maken zijn.

Dat alle vaders en moeders ook dit jaar weer lekker verwend worden met ontbijt op bed met brood voor een eerlijke prijs. Fijne vader en Moederdag!

Met de groe(n)ten uit Voorhout,

To Maat

visie en missie

Bronnen en linken voor meer informatie

Winkel van To: Open

Vanaf vandaag open: Online winkel van To Maat

Vandaag start de nationale week zonder vlees. Een mooi moment om de online winkel van To met verse vleesvervangers en groenteburgers te openen. Bestel ze via de website. Dat maakt een week zonder vlees nog lekkerder. Want je bent wat je eet… 😉

De bestelling wordt bevestigd via een betaalverzoek via WhatsApp (Tikkie). Deze kunt u betalen via Ideal. Is de bestelling betaald, dan liggen de producten op vrijdagmiddag klaar in de winkel van Ted van der Maat op de Herenstraat 59 in Voorhout.

Deze slideshow heeft JavaScript nodig.

 

Laat zien hoe lekker gezonde voeding kan zijn

Ga mee in een duurzame levensstijl van uw leden, familie, vrienden, klanten of werknemers. Met To Maat zie je variatie en overvloed terug in lokale en seizoensgebonden salades, verse vleesvervangers en kleurrijke groente- en fruit snacks.

 

 

A7D62E29-C43B-469D-8AE5-6D4B36BEB9EE

Pannenkoeken voor dikke dinsdag

Pannenkoeken voor dikke dinsdag

In onze streek noemen we de laatste dinsdag van de carnaval: ‘dikke dinsdag’. Traditioneel gezien eten we pannenkoeken. Sommige tradities moet je in eren houden 🙂 Nog een keer met zijn allen diep ademhalen voordat we de 40 dagen vaste tijd in gaan. Voor alle vaders, moeders, opa’s en oma’s, ooms en tantes, hier het recept. Want pannenkoeken beslag maak je echt heel makkelijk zelf. Gebruik goeie boter om te bakken, zodat de kinderen op school al kunnen ruiken hoe lekker het wordt. Daarna moeten misschien wel even de ramen tegen elkaar open, maar de geur van het bakken is ook gewoon een onderdeel van het eten. Meer over de vaste maand in mijn blog met diaken Bertijn Prins:  40 dagen (ge)zonder.

 

Seizoen: Voor sommige is het elke vrijdagavond, pannenkoeken avond. Maar in ieder geval de dinsdag van carnaval.

Aantal personen/ stuks: ongeveer 8 stuks (afhankelijk van de grootte van de pan en de dikte van de pannenkoek

Bereidingstijd: beslag maken 10 minuten

Ingrediënten

  • 250g tarwebloem (biologisch). Als variatie kan ook 100g bloem vervangen worden voor boekweitmeel of volkorenmeel.
  • 1tl zout
  • 2 eieren (biologisch)
  • 500 ml melk (biologisch)
  • boter om in te bakken (bijvoorbeeld de boter van de Sophia hoeve, verkrijgbaar bij de Plus)

 

Bereiden

  1. Doe de bloem en het zout in de beslagkom. Doe hierbij het zout, de eieren en de helft van de melk. Mix met de garde tot een klontvrij beslag. Verdun dan het beslag met de resterende melk tot de gewenste dikte. Volkorenmeel neemt meer vocht op, dus zal je meer nodig hebben.
  2. Smelt de boter in de pan op een mindermatige warmtebron. Giet de beslag er in met een soeplepel. Bak de pannenkoek aan beide kanten bruin.
  3. Zet een pan met water op het vuur. Het water moet heet zijn, maar hoeft niet te koken. Zet hier het bord op om de gebakken pannenkoeken warm te houden. Doe een deksel op het bord.

 

Geniet er nog even van, voordat we weer normaal gaan doen. Deel je foto’s op Facebook en instagram met #dikkedinsdag. Lees ook 40 dagen (ge)zonder met diaken Bertijn Prins.

Met de groe(n)ten uit Voorhout, To Maat

 

40 dagen (ge)zonder

 

Volg mij 🙂 Want je bent wat je eet: Lekkerrr!

Meer recepten of verhalen over gezond eten uit de streek vindt je op mijn website. Mis niks en laat je e-mail adres achter op de homepage. Dan ontvang je (ongeveer 1x per maand) mijn blog per e-mail.

 

visie en missie

Salade van Boeren Leidse met sleutels

Heb je nog wat Leidse kaas over? Hierbij een eenvoudig en goed recept voor een lauw warme salade van Leidse boerenkaas met sleutels. Als bijgerecht of als hoofdgerecht. Lees alles over ons streekproduct op mijn blog: Leidse boerenkaas met sleutels.

Aantal personen: 2 of als bijgerecht voor 4 personen

Bereidingstijd: 40 minuten

Ingrediënten

  • 2 kopjes rijst
  • olijfolie om te bakken
  • 1 ui gesnipperd
  • 200g champignons in plakjes gesneden
  • 1 courgette in kleine blokjes gesneden
  • peper en zout
  • 100g Leidse boerenkaas met sleutels in kleine blokjes gesneden (0,5×0,5cm)
  • 125ml zure room
  • 2 eetlepels mayonaise

Bereiden

  1. Kook de kopjes rijst volgens de verpakking. Over het algemeen geld de verhouding 1 kop rijst + 1,5 kop water. Aan de kook brengen en dan rustig 10 tot 15 minuten koken. Dan van de warmtebron afnemen en nog 5 tot 10 minuten laten staan met de deksel erop.
  2. Rijst een beetje laten afkoelen en dan in de salade schaal doen.
  3. Verhit in de pan de olijfolie en fruit hierin op een matig hoge warmte bron de uit. Voeg de champignons en de courgette toe en roerbak het geheel. Breng op smaak met peper en zout. Laat het een klein beetje afkoelen. Schep dan de groenten en de in kleine blokjes gesneden Leidse kaas door de rijst heen.
  4. Maak een dressing van de zure room, de mayonaise en wat peper en zout en schep dit door de rijst heen.

 

NB kook altijd iets meer rijst voor het toetje: rijst met een beetje roomboter, suiker en kaneel.

Eet smakelijk, To Maat

Volg mij 🙂 Want je bent wat je eet: Lekkerrr!

Meer recepten of verhalen over gezond eten uit de streek vindt je op mijn website. Mis niks en laat je e-mail adres achter op de homepage. Dan ontvang je (ongeveer 1x per maand) mijn blog per e-mail.

visie en missie